DESIGNAE Biodizajn: kada se dizajn razvija kroz procese rasta živih organizama

DESIGNAE Biodizajn: kada se dizajn razvija kroz procese rasta živih organizama

jovana.milovic / / Vesti / 30. 04. 2026.

Novo pitanje za dizajn

Da li materijal od kojeg gradimo može da raste, da diše, da se prilagođava — a kada nam više ne treba, jednostavno ga vratimo planeti?

Fasade od algi koje proizvode energiju, građevinski elementi izrasli iz micelijuma, prostori koji funkcionišu kao živi sistemi. I nameštaj koji sam naraste u oblik koji mu zadamo — a kada nam više ne treba, razgradi se bez traga. Ovo više nisu eksperimenti. Ovo je pravac u kojem se kreće savremeni evropski dizajn.

O mreži

U tom kontekstu razvija se COST Action DESIGNAE (CA24126) — Fostering Nature-Centred BioDESIGN to Explore Regenerative Futures, evropska istraživačka mreža koja okuplja istraživače iz preko 40 zemalja, kroz saradnju velikog broja univerziteta i istraživačkih institucija. Cilj ove inicijative je razvoj interdisciplinarnog pristupa dizajnu koji ne samo da smanjuje negativan uticaj na životnu sredinu, već aktivno doprinosi regeneraciji ekosistema i društva.

Biodizajn se u ovom okviru prepoznaje kao ključna oblast razvoja. On podrazumeva saradnju dizajna sa biologijom i tehnologijom, u kojoj procesi rasta, transformacije i interakcije sa okruženjem postaju sastavni deo projektovanja. Priroda u ovom pristupu više nije inspiracija ili resurs, već aktivni učesnik — sukreator i korisnik prostora.

Link ka sajtu projekta: https://designae.eu/

Ko učestvuje

U radu mreže učestvuje preko 100 istraživača iz 29 zemalja, sa vodećih evropskih univerziteta, među kojima se izdvajaju Delft University of Technology, Politecnico di Milano, Aalto University, Royal Danish Academy, KTH Royal Institute of Technology i Humboldt University of Berlin, uz značajno učešće domaće akademske zajednice — Arhitektonskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, Univerziteta u Novom Sadu i Srpske akademije nauka i umetnosti, kao i Fakulteta savremenih umetnosti.

Učešće Fakulteta savremenih umetnosti

Fakultet savremenih umetnosti uključen je u ovu mrežu kroz učešće prof. Nine Stojanović, koja doprinosi radu više radnih grupa sa fokusom na povezivanje biodizajna sa dizajnom enterijera i njegovu primenu u obrazovanju. U okviru inicijalnih aktivnosti, učestvovala je kao članica Naučnog odbora prve međunarodne DESIGNAE konferencije, održane 25–26. marta na Univerzitetu u Aveiru (Portugal), posvećene istraživanju biodizajna kroz arhitekturu, medicinu, morske ekosisteme i urbane sredine.

Akcija je organizovana kroz više tematskih celina koje obuhvataju razvoj materijala, tehnologija i projektantskih pristupa, kao i etičke i regulatorne aspekte ove nove discipline. Poseban fokus stavljen je na povezivanje nauke i dizajna kroz konkretne primene u prostoru.

Sledeći koraci

U narednom periodu, stečena znanja biće integrisana u nastavne aktivnosti Fakulteta savremenih umetnosti, kroz razvoj studentskih projekata, radionica i istraživanja koja ispituju odnos između prirode, materijala i prostora.

Dizajn kao odnos, ne samo kao oblik

Učešće Fakulteta savremenih umetnosti u COST Action DESIGNAE nije samo internacionalizacija kroz membership u evropskoj mreži. To je pozicioniranje unutar istraživačkog polja koje menja temeljnu logiku projektovanja — od dizajna koji oblikuje prostor, ka dizajnu koji razume i gradi odnose između čoveka, materijala i živog sveta.

Taj pomak počinje u istraživanju. Sledeći korak je učionica.